EN EN Blogforum (Beta)

dialoog, verhalen, kunst, debat en achtergronden

Het dilemma

Ik wil twee uitersten tegenover elkaar zetten. Aan de hand van twee klassieke boeken uit de jaren ’50 en ’30.

Die uitersten hebben te maken met oost en west, met links en rechts, progressief conservatief, vrijheid en gebondenheid, geloof en atheïsme. Belangrijke thema’s denk ik.

                                     

Het eerste boek is:

Atlas Shrugged van Ayn Rand.

Niet zo maar een boek. Meer een politiek statement. Je zou Ayn Rand de ultieme voorvechtster van het klassieke kapitalisme kunnen noemen. De naam die ze zelf kiest voor haar gedachtengoed is Objectivisme.

Net als oud katholieken de grootste atheïsten kunnen worden, heeft Ayn Rand haar geboorteland Rusland achter zich gelaten om het Amerikaanse vrijheidsideaal tot in het uiterste door te trekken.

Ze schrijft een meer dan 1000 pagina’s tellende roman met als enige doel om haar punt te maken. En dat punt maakt ze. Op het net vindt je felle discussies. Voor of tegen. Weinig daar tussen in.

Er valt veel af te dingen op Atlas Shrugged, maar het heeft mij bewogen.

Haar uitgangspunt: “De deugd van het egoïsme”. Voor anderen zorgen is oké, maar dat mag niet afgedwongen worden. Haar roman is een beschrijving van wat er kan gebeuren als mensen verplicht worden anderen op sleeptouw te nemen.

Hoofdpersoon is de jonge, ambitieuze Danny Taggert, topindustrieel in de spoorwegen (type Steve Jobs). Haar ambitie wordt tegengewerkt door bureaucraten en nietsnutten. Tot overmaat van ramp is een saboteur aan het werk. Wie is die man die het draaien van de wereld lijkt te stoppen: “Who is John Galt?”

Minder overheidsingrijpen, betoogt Rand. Laat de Steve Jobs’ hun werk doen, en anderen inspireren om ook hun eigen top te bereiken. Weg met het slachtoffergedoe van links.

(The Pirate Bay is een mooi recent voorbeeld over de vraag óf, en zo ja: hoe een overheid moet ingrijpen)

Behoorlijk zwart-wit, die Ayn Rand. En, zoals gezegd: er is behoorlijk wat op af te dingen.

Maar ik heb dat nodig. Twee uitersten.

Het tweede boek is:

The Grapes of Wrath, John Steinbeck.

Een Nobelprijswinnaar.

Een boek dat nog al wat opschudding veroorzaakte vanwege de politieke lading.

Episch, vanwege het portret dat hij schetst van een samenleving.

Een flinke ruk, dat ook. Leest niet makkelijk weg, zeker in deze snelle tijden. Maar als je je laat grijpen wordt je meegenomen.

Meet the Joad family.

30′er jaren Oakland. Droogte. Al jaren geen goede oogst meer. Schulden bij de bank.

De banken maken hier gebruik van om de familie van hun land te zetten. Het enige dat hen rest is naar het westen trekken. Daar zijn fruittelers die nog arbeiders nodig hebben.

Ze zijn niet de enigen. Een stroom van “Oakies” trekt naar het westen om daar te ontdekken dat het grote aanbod van arbeiders het uurloon stevig onder druk zet.

De fruittelers maken , net als de banken dat eerder deden, rücksichtlos gebruik van de omstandigheden.

Samen een vuist maken is moeilijk, omdat iedereen toch zijn eigen honger voelt knagen. En als er met fruitplukken helemaal nergens meer een cent te verdienen valt, ben je misschien wel blij als je een paar centen kunt verdienen om als oproerpolitie die vuist de kop in te drukken.

Het boek laat zien hoe de familie Joad probeert de menselijke waardigheid hoog te houden, onder de mensonterende toestanden waarin ze terecht komen.

Dit boek zou gezien kunnen worden als een aanval op het kapitalisme en een pleidooi voor socialisme.

Het steekt schril af tegen het verhaal van Atlas Shrugged van Ayn Rand. En dat heb ik nodig.

Twee uitersten.

  1. Leve het individu. Regel niet te veel. Dat zorgt voor drempels. Erger nog, dat zorgt voor ontbreken van stimulansen. Iedereen voor zichzelf. Stimuleer elkaar, haal het beste uit jezelf, en groei. Laat je niet mee trekken in de stroom van de massa.
  2. Zorg voor elkaar. Neem als samenleving de zorg voor de zwakkere op je. Sta samen sterker, en zet dus het belang van de groep voor op.

Ik volgde ooit een prachtige cursus multi-culturele samenlevening. Van Hans Kaldenbach. Hij liet zien dat het verschil tussen oost en west, onder andere, het verschil is tussen collectief, en indivu. En om dat te begrijpen hoef je alleen maar te kijken naar het verschil tussen dorp en stad.

We leven volgens mij nog steeds in dat spanningsveld.

We lopen tegen de grenzen van ons individualisme aan.

Onze vrijheid eindigt waar die van een ander begint.

Weten we nog waar die grenzen liggen? Kunnen we die nog voelen? Of zijn we de zintuigen daarvoor aan het kwijt raken?

(Trouwens ook het economische aspect is actueel. Banken….  Crisis…..)

Informatie

Dit bericht is geplaatst op 29 januari 2012 door in van de beheerder.
%d bloggers liken dit: